Ćwiczenie #37
Tabela władzy
Autorzy: Dr hab. Małgorzata Szkup
25–35 minutes
Opis
Refleksyjne ćwiczenie grupowe badające, jak struktury społeczne — pochodzenie, wykształcenie, sytuacja ekonomiczna, język, status prawny — decydują o dostępie do zasobów, podejmowania decyzji i władzy. Budujesz trójkolumnową „tabelę władzy”, a następnie stosujesz tę optykę do własnej pozycji, do pacjentów z innych kręgów kulturowych oraz do swojej przyszłej praktyki klinicznej.
Przewodnik metodyczny
Cele
Zrozumienie, że różne grupy społeczne mają nierówny dostęp do zasobów, władzy i podejmowania decyzji.
Analiza czynników wpływających na pozycję społeczną — pochodzenie, sytuacja ekonomiczna, język, rasa, etniczność, płeć, orientacja seksualna, status prawny, zawód.
Refleksja nad tym, jak własna pozycja społeczna kształtuje sposób postrzegania świata.
Wzmocnienie umiejętności rozpoznawania uprzedzeń i strukturalnych nierówności.
Przygotowanie do pracy z pacjentami, którzy mogą mieć ograniczony dostęp do zasobów systemu ochrony zdrowia.
Analiza czynników wpływających na pozycję społeczną — pochodzenie, sytuacja ekonomiczna, język, rasa, etniczność, płeć, orientacja seksualna, status prawny, zawód.
Refleksja nad tym, jak własna pozycja społeczna kształtuje sposób postrzegania świata.
Wzmocnienie umiejętności rozpoznawania uprzedzeń i strukturalnych nierówności.
Przygotowanie do pracy z pacjentami, którzy mogą mieć ograniczony dostęp do zasobów systemu ochrony zdrowia.
Oczekiwane rezultaty
Student rozpoznaje nierówności strukturalne, potrafi analizować czynniki wpływające na pozycję społeczną, rozumie konsekwencje marginalizacji w opiece zdrowotnej, stosuje zasady antydyskryminacyjne w praktyce i potrafi uzasadniać decyzje w sposób merytoryczny, oparty na danych.
Przebieg ćwiczenia
Wprowadzenie (2–3 min): omówienie trzech kolumn tabeli; podkreślenie, że temat może być wrażliwy i wymagany jest wzajemny szacunek.
Praca grupowa etap 1 (10–12 min): każdy student przeciąga 18 kart grup społecznych do kolumn Więcej władzy, Mniej władzy lub Kontekstualnie. Nauczyciel zamraża ekran i prowadzi debatę ogólnogrupową, ujawniając rozbieżności — zwłaszcza w przypadkach kontekstualnych (pielęgniarki, policjanci, osoby LGBTQ+).
Refleksja etap 2 (10–15 min): każdy student pisze prywatną refleksję nad własną pozycją.
Dyskusja końcowa (5 min): jak własna pozycja w tabeli władzy wpływa na sposób postrzegania pacjentów i jak można świadomie redukować nierówności?
Praca grupowa etap 1 (10–12 min): każdy student przeciąga 18 kart grup społecznych do kolumn Więcej władzy, Mniej władzy lub Kontekstualnie. Nauczyciel zamraża ekran i prowadzi debatę ogólnogrupową, ujawniając rozbieżności — zwłaszcza w przypadkach kontekstualnych (pielęgniarki, policjanci, osoby LGBTQ+).
Refleksja etap 2 (10–15 min): każdy student pisze prywatną refleksję nad własną pozycją.
Dyskusja końcowa (5 min): jak własna pozycja w tabeli władzy wpływa na sposób postrzegania pacjentów i jak można świadomie redukować nierówności?
Sposób realizacji
Na zajęciach jest to aktywność grupowa prowadzona przez facylitatora z wspólnym sortowaniem kart i kierowaną dyskusją. Tryb samodzielny MultiCultiMed prezentuje etap przeciągania do kategorii oraz refleksję nad własną pozycją jako prywatne ćwiczenie pisemne.
Rola nauczyciela
Moderuje dyskusję i utrzymuje atmosferę szacunku; wspiera studentów w rozpoznawaniu dynamiki władzy; wyjaśnia różnicę między przywilejem a marginalizacją; dba o to, by rozmowa pozostawała na poziomie strukturalnym, a nie osobistym; łączy wnioski z praktyką medyczną i społeczną.
Podstawa teoretyczna
Opiera się na dynamice władzy (struktury społeczne dystrybuują dostęp do podejmowania decyzji, zasobów i wpływów), intersekcjonalności (nakładające się czynniki tożsamości tworzą nowe formy przywileju lub marginalizacji) oraz nieświadomych uprzedzeniach. Zgodne z modelem EMPOWER — Efektywność, Wielokulturowość, Profesjonalizm, Dobrostan, Zasoby edukacyjne.
Zastosowanie praktyczne
Pomaga studentom zrozumieć, które grupy pacjentów napotykają bariery w dostępie do opieki zdrowotnej, analizować, jak przeszkody językowe, ekonomiczne, kulturowe i prawne kształtują komunikację, rozpoznawać nierówności w relacji pacjent–system, reagować, gdy marginalizacja wpływa na leczenie, oraz projektować bardziej inkluzywne podejście do opieki nad pacjentem.
Transfer wiedzy
Studenci uczą się rozpoznawać własną pozycję społeczną i czynniki, które ją kształtują, stosować analizę struktur władzy do realnych sytuacji klinicznych, analizować profile pacjentów w kontekście przywileju lub marginalizacji oraz przekształcać wiedzę w świadome działania antydyskryminacyjne.
Utrwalenie i refleksja
Ścieżki podsumowania: rozbieżności w rozmieszczeniu (które karty wywołały debatę?), przypadki kontekstowe (pielęgniarki, policjanci, osoby LGBTQ+ — jaki kontekst zmienia ich pozycję?), autopozycjonowanie (gdzie jestem ja? co to oznacza dla tego, jak postrzegam pacjentów?), praktyka zawodowa (co mogę zrobić, by zmniejszyć nierówności?).
Wymagane zasoby
Urządzenie z dostępem do internetu i platformy MultiCultiMed.
Ocena / Ewaluacja
Autorefleksja; aktywny udział w dyskusji; umiejętność uzasadniania rozmieszczenia kart; zdolność łączenia teorii z praktyką kliniczną.
Praktyczne wskazówki
Podkreślaj analizę strukturalną, nie osobistą. Odwołuj się do umowy grupowej, jeśli rozmowa staje się napięta. Wykorzystaj kolumnę kontekstową, aby uwypuklić, że władza jest relacyjna i sytuacyjna, a nie stała. Używaj głosowania do rozwiązywania impasów.
Tematy do dyskusji
Refleksja nad własną pozycją
- Gdzie TY się mieścisz w tej tabeli w swoim życiu zawodowym — i jak może to kształtować Twoje relacje z pacjentami zajmującymi inne miejsce?
- Gdzie TY się mieścisz w tej tabeli w swoim życiu zawodowym — i jak może to kształtować Twoje relacje z pacjentami zajmującymi inne miejsce?
Dodatkowe zasoby
Studia przypadków dotyczące nierówności w opiece zdrowotnej; analiza polityk dotyczących migrantów i uchodźców; ćwiczenia pogłębiające temat intersekcjonalności.
Dodatkowe uwagi
Dyskusje o władzy mogą być emocjonalnie wymagające — ćwicz empatię i zachęcaj cichszych studentów do udziału, ponieważ temat dotyczy wszystkich.