Strona główna
Katalog ćwiczeń
Spotkanie z Sokratesem – Praca nad uprzedzeniami w kontekście różnorodności kulturowej
Ćwiczenie #24
Spotkanie z Sokratesem – Praca nad uprzedzeniami w kontekście różnorodności kulturowej
Autorzy: PhD Magdalena Kuczyńska
approximately 90 minutes
Opis
Ćwiczenie refleksyjnej autoanalizy, w którym studenci indywidualnie mapują własne uprzedzenia i stereotypy kulturowe w trzech kategoriach, a następnie wspólnie badają jedno wybrane uprzedzenie metodą dialogu sokratejskiego i schematu 'Drzewa Myśli', przekształcając negatywne postrzeganie w postawy kulturowej otwartości.
Przewodnik metodyczny
Cele
Rozpoznanie własnych uprzedzeń wobec różnic kulturowych. Zachęcanie do refleksji nad własną postawą moralną wobec różnorodności kulturowej. Stymulowanie konstruktywnej samokrytyki własnych uprzedzeń kulturowych. Rozwijanie nastawienia opartego na szacunku i otwartości wobec pluralizmu kulturowego.
Oczekiwane rezultaty
Identyfikacja osobistych uprzedzeń związanych z różnorodnością kulturową i rozpoznawanie towarzyszących im emocji. Przewidywanie negatywnych konsekwencji społecznych angażowania się w relacje oparte na uprzedzeniach kulturowych. Rozróżnianie zachowań wynikających z różnorodności kulturowej od tych, które naruszają normy prawne i społeczne. Rozwijanie umiejętności transformacji «Ram Uprzedzeń Kulturowych» w «Ramy Otwartości Kulturowej». Budowanie relacji z pacjentami i współpracownikami opartych na kompetencjach kulturowych.
Przebieg ćwiczenia
Przygotowanie przed zajęciami: poproś każdego studenta o refleksję nad tematem 'Mój stosunek do różnorodności kulturowej – uprzedzenia i obawy' oraz o przeczytanie fragmentu Platońskiej Obrony Sokratesa. Wprowadzenie (10 min): omów granice tolerancji kulturowej. Poziom 1a (~10 min): studenci indywidualnie wypełniają trójczęściowy 'Schemat Uprzedzeń Kulturowych'. Etap rozszerzenia poziomu 1 (5 min): pogłębienie jednego uprzedzenia za pomocą sokratejskich pytań naprowadzających. Poziom 2a – wprowadzenie do pracy w podgrupach (5 min): udostępnienie schematów, wybór 3–4 uprzedzeń, tworzenie podgrup po 4–5 osób. Poziom 2b – praca w podgrupach (25 min): każda grupa analizuje przypisane uprzedzenie i tworzy 'Drzewo Myśli'. Dyskusja (~20 min): grupy prezentują swoje Drzewa; moderowana dyskusja z całą grupą. Podsumowanie (10 min): przypomnienie kluczowych pojęć. Refleksja końcowa (5 min): co było najważniejszym wnioskiem? Czy zrewidowałbyś jakiekolwiek początkowo wyrażone uprzedzenia?
Sposób realizacji
Poziom 1 — Praca indywidualna: kreatywna analiza własnych przekonań i uprzedzeń w kontekście różnorodności kulturowej, a następnie wypełnienie «Ram Uprzedzeń Kulturowych». Poziom 2 — Praca w małych grupach: praca zespołowa w małych grupach skoncentrowana na wybranym obszarze negatywnych przekonań (uprzedzeń). Dyskusja — Prezentacja grupowa wyników pracy w podgrupach oraz wspólna, moderowana dyskusja.
Rola nauczyciela
Przewodnik sokratejski — stosując sokratejską metodę elenktyczną (zadawanie serii pytań o twierdzenia rozmówcy), instruktor zachęca studentów do autorefleksji dotyczącej własnego światopoglądu. Akuszer myśli — nauczyciel nie odrzuca uprzedzeń wyrażanych przez studentów. Zamiast tego, poprzez przemyślane pytania, prowadzi studentów ku wewnętrznej konfrontacji z własnymi twierdzeniami, skłaniając do weryfikacji i «narodzin» nowych przekonań zorientowanych na otwartość kulturową.
Podstawa teoretyczna
Ćwiczenie opiera się na zasadach uczenia się transformatywnego: Dezorientujący dylemat — studenci angażują się we wzajemną refleksję nad osobistymi uprzedzeniami wobec wybranych różnic kulturowych i wizualnych, krytycznie porównując te percepcje z kulturowo uzasadnionymi normami zachowań. Krytyczna refleksja — studenci angażują się w przemyślaną eksplorację czynników, które mogły przyczynić się do rozwoju ich uprzedzeń kulturowych. Dialog i działanie — wykorzystując mapy uprzedzeń jako punkt wyjścia, studenci inicjują dialog o wpływie negatywnych założeń kulturowych na interakcje międzykulturowe. Ponadto można odnieść się do «Ram Uprzedzeń Kulturowych» stworzonych przez studentów z innych krajów na platformie MultiCultiMed i porównać istniejące przekonania w zależności od miejsca zamieszkania.
Zastosowanie praktyczne
Ćwiczenie stanowi istotny element rozwoju kompetencji międzykulturowych, wspierając autorefleksję studentów nad ich postawami moralnymi wobec różnorodności kulturowej. Umożliwia uczestnikom identyfikację indywidualnych źródeł uprzedzeń i konfrontację z aktualnymi dowodami naukowymi. Kluczowym elementem jest rozróżnianie zachowań, rytuałów i form wyrazu wizualnego zakorzenionych w tradycjach kulturowych od praktyk naruszających normy prawne i obyczajowe danego kraju.
Transfer wiedzy
Student wzmacnia krytyczną autorefleksję dotyczącą własnych uprzedzeń kulturowych. Na tej podstawie zyskuje możliwość transformacji negatywnych percepcji różnic kulturowych, budując otwarte i pełne szacunku relacje z pacjentami i współpracownikami w sektorze opieki zdrowotnej.
Utrwalenie i refleksja
Autoanaliza źródeł kształtujących negatywne postawy wobec różnic kulturowych. Indywidualna praca studenta nad osobistymi «Ramami Uprzedzeń Kulturowych» w profilu na platformie MultiCultiMed, a następnie stopniowa ich transformacja w «Ramy Otwartości Kulturowej».
Wymagane zasoby
Poziom 1 — Urządzenia elektroniczne (tablety, telefony komórkowe lub laptopy) z dostępem do internetu. Poziom 2 — Projektor umożliwiający prowadzącemu prezentację ćwiczenia wykonanego przez studentów na Poziomie 1. Alternatywa: arkusze papieru, tablica i markery.
Ocena / Ewaluacja
Poproś studentów o krótką refleksję nad następującym pytaniem: Czy teraz ponownie rozważyłbyś/rozważyłabyś którekolwiek z przekonań, które początkowo umieściłeś/umieściłaś w swoich «Ramach Uprzedzeń Kulturowych»?
Praktyczne wskazówki
Zapewnij anonimowość «Ram Uprzedzeń Kulturowych» — ćwiczenie dotyczy autorefleksji. Stwórz bezpieczne i pełne szacunku środowisko. Nie oceniaj poglądów studentów ani nie narzucaj własnych opinii — pozwól im samodzielnie skonfrontować się ze swoimi uprzedzeniami. Jeśli w grupie są studenci z różnorodnych środowisk kulturowych (geograficznie, religijnie lub pod względem seksualności), zwróć szczególną uwagę na utrzymanie spokojnego i pełnego szacunku dialogu.
Tematy do dyskusji
Czy Twoim zdaniem media społecznościowe wpływają na nasze postawy moralne wobec różnic kulturowych? Jakie kompetencje moralne mogą wspierać Twoją niezależność w kształtowaniu postaw wobec różnorodności kulturowej? Jakie metody można zaproponować, aby wspierać środowisko relacji z pacjentami i współpracownikami wolne od uprzedzeń kulturowych?
Dodatkowe zasoby
Lee S., Kim B.: Exploring How Stereotype Modification Mediates the Relationship between Social Dominance and Multicultural Acceptance. Behav Sci (Basel). 2024 Aug 26;14(9):745. doi: 10.3390/bs14090745 — Chaika O., Sharmanova N.: Multiculturalism in modern mass media: analysis of stereotypes. Amazonia Investiga, 11(60), 10–22. https://doi.org/10.34069/AI/2022.60.12.1 — Marpelina L.: Exploring Multiculturalism and Intolerance: Understanding the Dynamics of Diversity. Jurnal Pendidikan Multikultural Indonesia 6(2):66–75. DOI:10.23887/jpmu.v6i2.64695
Dodatkowe uwagi
Jeśli w grupie są studenci z różnorodnych środowisk kulturowych — szczególnie pod względem geografii, religii lub seksualności — zwróć szczególną uwagę na utrzymanie spokojnego i pełnego szacunku dialogu podczas dyskusji. Celem zajęć jest zbliżenie studentów, a nie ich dzielenie.