Ćwiczenie #25
MultiCultiMed Cafe — Zasady etyki w wielokulturowości
Autorzy: Magdalena Kuczyńska
90
Opis
Interaktywne ćwiczenie etyczne zachęcające studentów do dopasowania rzeczywistych przypadków wielokulturowych do norm moralnych, które najsilniej obowiązują w każdej sytuacji.
Przewodnik metodyczny
Cele
Główny cel kształcenia: Wspieranie internalizacji norm moralnych związanych z wielokulturowością poprzez ich świadome włączenie w indywidualny system aksjologiczny.
Szczegółowe efekty kształcenia:
- Zachęcanie do krytycznej refleksji nad sytuacjami wrażliwymi moralnie w kontekstach wielokulturowych.
- Promowanie analitycznego podejścia do norm moralnych w środowiskach wielokulturowych, z naciskiem na ich praktyczne zastosowanie w relacjach interpersonalnych.
- Stymulowanie wewnętrznej motywacji do świadomego wdrażania norm moralnych w interakcjach wielokulturowych.
- Rozwijanie zdolności do adaptowania ogólnych modeli relacji wielokulturowych, opartych na normach moralnych, do środowisk zawodowych, zwłaszcza w ochronie zdrowia.
Szczegółowe efekty kształcenia:
- Zachęcanie do krytycznej refleksji nad sytuacjami wrażliwymi moralnie w kontekstach wielokulturowych.
- Promowanie analitycznego podejścia do norm moralnych w środowiskach wielokulturowych, z naciskiem na ich praktyczne zastosowanie w relacjach interpersonalnych.
- Stymulowanie wewnętrznej motywacji do świadomego wdrażania norm moralnych w interakcjach wielokulturowych.
- Rozwijanie zdolności do adaptowania ogólnych modeli relacji wielokulturowych, opartych na normach moralnych, do środowisk zawodowych, zwłaszcza w ochronie zdrowia.
Oczekiwane rezultaty
Po ukończeniu ćwiczenia studenci powinni być w stanie:
- Rozpoznać konieczność przestrzegania określonych norm moralnych w wielokulturowych relacjach, które ich otaczają.
- Identyfikować, interpretować i stosować normy i zasady moralne regulujące przestrzenie wielokulturowe.
- Przewidywać negatywne konsekwencje naruszania norm moralnych w interakcjach wielokulturowych.
- Budować relacje z pacjentami i współpracownikami oparte na kompetencjach kulturowych promujących przestrzeganie norm moralnych.
- Rozpoznać konieczność przestrzegania określonych norm moralnych w wielokulturowych relacjach, które ich otaczają.
- Identyfikować, interpretować i stosować normy i zasady moralne regulujące przestrzenie wielokulturowe.
- Przewidywać negatywne konsekwencje naruszania norm moralnych w interakcjach wielokulturowych.
- Budować relacje z pacjentami i współpracownikami oparte na kompetencjach kulturowych promujących przestrzeganie norm moralnych.
Przebieg ćwiczenia
1. Podzielcie się na pięć małych podgrup.
2. Przeczytaj pięć opisów przypadków i pięć norm etycznych.
3. W podgrupie dopasuj każdy przypadek do normy moralnej, która najsilniej domaga się zastosowania w danej sytuacji.
4. Sprawdź razem odpowiedzi i omów, dlaczego dana norma pasuje do przypisanego przypadku.
5. Zastanów się: który przypadek był najtrudniejszy? Która norma wydaje się najtrudniejsza do zastosowania w praktyce?
2. Przeczytaj pięć opisów przypadków i pięć norm etycznych.
3. W podgrupie dopasuj każdy przypadek do normy moralnej, która najsilniej domaga się zastosowania w danej sytuacji.
4. Sprawdź razem odpowiedzi i omów, dlaczego dana norma pasuje do przypisanego przypadku.
5. Zastanów się: który przypadek był najtrudniejszy? Która norma wydaje się najtrudniejsza do zastosowania w praktyce?
Sposób realizacji
Poziom 1 — Praca w małych grupach: Studenci realizują zadania zespołowe w podgrupach.
Poziom 2 — Praca w małych grupach zmodyfikowaną metodą World Café: Studenci uczestniczą w ustrukturyzowanych dyskusjach z wykorzystaniem zaadaptowanej wersji techniki World Café do eksploracji wielokulturowych dylematów etycznych.
Podsumowanie — Podsumowanie zadań i refleksja zbiorowa: Studenci syntetyzują wyniki grupowe i wspólnie formułują wnioski wspierające indywidualną pracę nad osobistymi uprzedzeniami.
Poziom 2 — Praca w małych grupach zmodyfikowaną metodą World Café: Studenci uczestniczą w ustrukturyzowanych dyskusjach z wykorzystaniem zaadaptowanej wersji techniki World Café do eksploracji wielokulturowych dylematów etycznych.
Podsumowanie — Podsumowanie zadań i refleksja zbiorowa: Studenci syntetyzują wyniki grupowe i wspólnie formułują wnioski wspierające indywidualną pracę nad osobistymi uprzedzeniami.
Rola nauczyciela
Facylitator grupy — zachęca do otwartości i aktywnego udziału podczas dyskusji grupowych. Przewodnik/Mentor — nadzoruje prawidłowe wykonanie ćwiczenia (dopasowywanie norm moralnych do opisów przypadków). W przypadku znalezienia błędów nie podaje odpowiedzi, lecz stosuje pytania naprowadzające, aby pomóc studentom przemyśleć swoją pracę.
Podstawa teoretyczna
Ćwiczenie opiera się na zasadach uczenia się transformatywnego:
- Dezorientujący dylemat: Student staje przed wyzwaniem dla swojego dotychczasowego światopoglądu aksjologicznego, wywołanym wymaganiami zróżnicowanych interakcji wielokulturowych.
- Krytyczna refleksja: Student angażuje się w przemyślaną analizę treści i praktycznych implikacji określonych norm moralnych regulujących relacje wielokulturowe.
- Dialog i działanie: Poprzez współpracę w małych grupach studenci uczestniczą w zbiorowych dyskusjach pogłębiających interpretację wybranych norm moralnych w szeroko rozumianych relacjach wielokulturowych, ze szczególnym uwzględnieniem środowiska medycznego.
- Dezorientujący dylemat: Student staje przed wyzwaniem dla swojego dotychczasowego światopoglądu aksjologicznego, wywołanym wymaganiami zróżnicowanych interakcji wielokulturowych.
- Krytyczna refleksja: Student angażuje się w przemyślaną analizę treści i praktycznych implikacji określonych norm moralnych regulujących relacje wielokulturowe.
- Dialog i działanie: Poprzez współpracę w małych grupach studenci uczestniczą w zbiorowych dyskusjach pogłębiających interpretację wybranych norm moralnych w szeroko rozumianych relacjach wielokulturowych, ze szczególnym uwzględnieniem środowiska medycznego.
Zastosowanie praktyczne
Poprzez trzyetapowy proces internalizacji norm moralnych (świadomość, zrozumienie, identyfikacja) student przechodzi od refleksji moralnej do działania zgodnego z wartościami i zasadami właściwymi dla relacji wielokulturowych.
Transfer wiedzy
Analizując wybrane scenariusze przypadków, student nadaje merytoryczne znaczenie zidentyfikowanym w nich normom moralnym, nazywając odpowiednie normy, wykazując ich zasadność w określonym kontekście sytuacyjnym oraz przewidując konsekwencje stosowania lub naruszania danej normy w relacji wielokulturowej.
Kompetencje moralne nabyte przez studentów w odniesieniu do środowisk wielokulturowych mogą być stosowane w interakcjach zawodowych w dziedzinie medycyny.
Kompetencje moralne nabyte przez studentów w odniesieniu do środowisk wielokulturowych mogą być stosowane w interakcjach zawodowych w dziedzinie medycyny.
Utrwalenie i refleksja
Refleksja nad znaczeniem i zastosowaniem określonych norm moralnych w środowiskach zróżnicowanych kulturowo. Samodzielna praca studenta realizowana poza uczelnią, skoncentrowana na alternatywnych scenariuszach osadzonych w kontekście różnorodności kulturowej (np. film, literatura, media społecznościowe), które wymagają zastosowania określonych zasad moralnych.
Wymagane zasoby
Urządzenia elektroniczne takie jak tablety, smartfony lub laptopy umożliwiające dostęp do platformy MultiCultiMed. Połączenie internetowe do uzyskania dostępu do ćwiczenia na platformie. Przygotowane wcześniej ćwiczenie na platformie MultiCultiMed, składające się z dwóch komponentów: studium przypadku i listy norm moralnych.
Ocena / Ewaluacja
Zachęć studentów do refleksji nad materiałem, który eksplorowano podczas sesji.
- Czy którykolwiek z opisów przypadków wydaje mi się szczególnie trudny (sytuacja, w której nie chciałbym/nie chciałabym się znaleźć)?
- Czy którakolwiek z norm moralnych przedstawionych podczas sesji wydaje mi się szczególnie wymagająca?
- Jeśli tak, czy mogę wyjaśnić dlaczego — co sprawia, że ta norma jest dla mnie trudna?
- Czy którykolwiek z opisów przypadków wydaje mi się szczególnie trudny (sytuacja, w której nie chciałbym/nie chciałabym się znaleźć)?
- Czy którakolwiek z norm moralnych przedstawionych podczas sesji wydaje mi się szczególnie wymagająca?
- Jeśli tak, czy mogę wyjaśnić dlaczego — co sprawia, że ta norma jest dla mnie trudna?
Praktyczne wskazówki
Stwórz bezpieczną i pełną szacunku przestrzeń — jest to niezbędne, aby zachęcić studentów do uczciwej refleksji i otwartości. Zwróć szczególną uwagę na kulturę języka mówionego i pisanego. Nie oceniaj poglądów studentów ani nie narzucaj własnych opinii — pozwól im konfrontować swoje refleksje ze sobą nawzajem.
Tematy do dyskusji
Etap 2 — Dyskusja Ethics café
Po zadaniu dopasowania Wasza podgrupa wybiera jedną z pięciu norm etycznych i zastanawia się nad nią szerzej niż tylko w kontekście pierwotnego przypadku. Uogólnijcie ją do relacji wielokulturowych, w tym w środowisku medycznym. Przepracujcie poniższe dwa pytania — pierwsze skupia się na rozumieniu normy, drugie na jej konsekwencjach i praktycznym zastosowaniu wobec pacjentów.
- Rozumienie normy — analiza i kompetencje
- Konsekwencje i zastosowanie medyczne — wnioski grupy
Po zadaniu dopasowania Wasza podgrupa wybiera jedną z pięciu norm etycznych i zastanawia się nad nią szerzej niż tylko w kontekście pierwotnego przypadku. Uogólnijcie ją do relacji wielokulturowych, w tym w środowisku medycznym. Przepracujcie poniższe dwa pytania — pierwsze skupia się na rozumieniu normy, drugie na jej konsekwencjach i praktycznym zastosowaniu wobec pacjentów.
- Rozumienie normy — analiza i kompetencje
- Konsekwencje i zastosowanie medyczne — wnioski grupy
Dodatkowe zasoby
Zadanie indywidualne — Różnorodność kulturowa i normy moralne w praktyce: W nadchodzącym tygodniu znajdź aktualny artykuł z prasy lub mediów, który przedstawia sytuację lub wydarzenie związane z różnorodnością kulturową, najlepiej dotyczące środowiska medycznego lub opieki zdrowotnej. Przeanalizuj go pod kątem norm moralnych, które zostały — lub powinny były zostać — uwzględnione.
Sugerowana lektura:
1. Explore Different Cultures in 4 Short Films | 2023 PBS Short Film Festival. YouTube: https://www.youtube.com/watch?v=zqNzfRaKw9g
2. Zahedi F., Larijani B.: Common Principles and Multiculturalism. J Med Ethics Hist Med. 2009;2:6.
3. Fernandez S.B., Ahmad A., et al: How patients experience respect in healthcare. BMC Med Ethics. 2024;25(1):39.
Sugerowana lektura:
1. Explore Different Cultures in 4 Short Films | 2023 PBS Short Film Festival. YouTube: https://www.youtube.com/watch?v=zqNzfRaKw9g
2. Zahedi F., Larijani B.: Common Principles and Multiculturalism. J Med Ethics Hist Med. 2009;2:6.
3. Fernandez S.B., Ahmad A., et al: How patients experience respect in healthcare. BMC Med Ethics. 2024;25(1):39.
Dodatkowe uwagi
Zwróć uwagę studentów na postrzeganie różnorodności kulturowej nie tylko w kategoriach pochodzenia etnicznego, religii, orientacji seksualnej czy tożsamości płciowej, ale także w odniesieniu do takich aspektów jak różnorodność językowa, normy społeczne (w granicach tolerancji kulturowej), wzorce zachowań i status społeczny. Szeroko rozumiana wielokulturowość obejmuje również relacje z osobami osadzonymi w zakładach karnych.