Ćwiczenie #28
Pacjent – Nie Rozumiem
Autorzy: Magdalena Stankiewicz, PUM Szczecin
30 minutes
Opis
Praktyczne warsztaty umiejętności komunikacyjnych z wykorzystaniem gry fabularnej „Pacjent – Nie Rozumiem.” Studenci ćwiczą komunikację uwrażliwioną kulturowo poprzez refleksję, odgrywanie ról i przeformułowywanie nieudanych komunikatów na konstruktywne odpowiedzi.
Przewodnik metodyczny
Cele
Po ukończeniu ćwiczenia studenci będą potrafiłi:
• Rozpoznać kulturowo nieczułe lub lekceważące wzorce komunikacji.
• Przeformułowywać nieudane stwierdzenia z użyciem komunikatów ja, empatii i parafrazy.
• Stosować strategie rozwiązywania konfliktów w komunikacji klinicznej.
• Identyfikować wspólne cele w celu de-eskalacji napięć z pacjentami.
• Rozpoznać kulturowo nieczułe lub lekceważące wzorce komunikacji.
• Przeformułowywać nieudane stwierdzenia z użyciem komunikatów ja, empatii i parafrazy.
• Stosować strategie rozwiązywania konfliktów w komunikacji klinicznej.
• Identyfikować wspólne cele w celu de-eskalacji napięć z pacjentami.
Oczekiwane rezultaty
Po ćwiczeniu studenci potrafią:
- Identyfikować emocjonalne i poznawcze reakcje na kulturowo wymagające decyzje pacjentów.
- Rozpoznawać, jak założenia kulturowe wpływają na komunikację.
- Stosować strategie komunikacji wrażliwej kulturowo.
- Zwiększyć pewność siebie w zarządzaniu wyzwaniami międzykulturowymi.
- Identyfikować emocjonalne i poznawcze reakcje na kulturowo wymagające decyzje pacjentów.
- Rozpoznawać, jak założenia kulturowe wpływają na komunikację.
- Stosować strategie komunikacji wrażliwej kulturowo.
- Zwiększyć pewność siebie w zarządzaniu wyzwaniami międzykulturowymi.
Przebieg ćwiczenia
1. Wprowadzenie (2 min).
2. Mapowanie emocji (5 min): Wypełnij koło emocji.
3. Spotkanie z pacjentem (15 min): Przejdź przez scenariusz.
4. Refleksja pisemna (10 min): Wypełnij pole refleksji.
5. Omówienie plenarne (opcjonalne).
2. Mapowanie emocji (5 min): Wypełnij koło emocji.
3. Spotkanie z pacjentem (15 min): Przejdź przez scenariusz.
4. Refleksja pisemna (10 min): Wypełnij pole refleksji.
5. Omówienie plenarne (opcjonalne).
Sposób realizacji
Etap 1 — Indywidualnie: mapowanie emocji (segmentowany krąg).
Etap 2 — Indywidualnie/w parach: odgrywanie ról w scenariuszu rozgałęzionym.
Etap 3 — Indywidualnie: pisemna refleksja.
Etap 2 — Indywidualnie/w parach: odgrywanie ról w scenariuszu rozgałęzionym.
Etap 3 — Indywidualnie: pisemna refleksja.
Rola nauczyciela
Przewodnik/moderator: tworzy bezpieczną przestrzeń i wyjaśnia cel refleksji. Prowokator refleksji: zadaje pogłębiające pytania. Facylitator: zapewnia zaufanie, szacunek i różnorodność perspektyw.
Podstawa teoretyczna
Oparte na zasadach uczenia się transformatywnego: dezorientujący dylemat (pacjent odmawiający leczenia kwestionuje założenia studenta), krytyczna refleksja (identyfikacja osobistych filtrów kulturowych) oraz dialog i działanie (wymiana perspektyw przez odgrywanie ról). Czerpie z ram komunikacji asertywnej, aktywnego słuchania i praktyki wrażliwej kulturowo.
Zastosowanie praktyczne
Studenci ćwiczą odgrywanie ról (pacjent vs. pracownik medyczny), wykonują ustrukturyzowane zadania refleksyjne i stosują aktywne słuchanie, parafrazowanie oraz strategie negocjacyjne bezpośrednio istotne dla spotkań klinicznych z pacjentami, których przekonania kulturowe lub religijne wpływają na decyzje zdrowotne.
Transfer wiedzy
Studenci uczą się rozpoznawać osobiste uprzedzenia, rozumieć wpływy kulturowe na decyzje zdrowotne i stosować strategie wrażliwe kulturowo w celu budowania współpracy z pacjentami i rodzinami.
Utrwalenie i refleksja
Informacja zwrotna 360° od rówieśników i obserwatora. Autorefleksja poprzez ustrukturyzowane arkusze obejmujące emocje, założenia i strategie komunikacyjne. Wzmocnienie dobrych praktyk przez prowadzącego, takich jak empatia i otwartość.
Wymagane zasoby
Karta opisu przypadku; arkusze (refleksja + informacja zwrotna); tablica lub Mentimeter; opcjonalnie: nagranie wideo z Żywej Biblioteki.
Ocena / Ewaluacja
Samoocena: wpis w dzienniku refleksji. Ocena koleżeńska: informacja zwrotna od obserwatora podczas symulacji. Obserwacja prowadzącego: jakość uczestnictwa, głębokość refleksji, zastosowane strategie komunikacyjne.
Praktyczne wskazówki
Zachęcaj do przerw i pytań otwartych. Stosuj technikę teach-back do sprawdzenia zrozumienia. Dawaj jasną, opartą na zachowaniach informację zwrotną. Możliwość adaptacji do formy online.
Tematy do dyskusji
Gdzie kończy się autonomia pacjenta, a zaczyna odpowiedzialność lekarza? Jak prawo wspiera lub ogranicza podmiotowość pacjenta? Jakie uprzedzenia wpływają na to, czy słuchamy pacjentów?
Dodatkowe zasoby
Zalecana lektura na temat wspólnego podejmowania decyzji. Zadanie uzupełniające do dziennika: analiza jednej rzeczywistej sytuacji klinicznej z uwzględnieniem podmiotowości pacjenta.
Dodatkowe uwagi
Łatwe do zaadaptowania do symulacji online. W rozszerzonych wersjach można dodać przykłady wideo.